3- تعمير و نگهداري تابلو:

در این بخش نکات کلی که در تعمیر و نگهداری هر وسیله برقی بخصوص تابلوهای فشار قوی و ضعیف لازم است، آورده شده است.

3-1- كليات و ايمني در كار:

موارد ذيل باید جهت ايمني در كار مي بايست مد نظر قرار گيرند:

- ضروری است که تمام افرادی که با نگهداری تجهیزات در ارتباط هستند مسئولیت پذیری داشته باشند و سازندگان باید تجهیزات را ایمن طرح و کلیه اطلاعات مورد نیاز را در اختیار قرار دهند.

- توصیه می شود که در تمام محوطه پستها و محل های کار، بنابر نیاز و طول عمر تجهیزات یک سری از قواعد ایمنی بصورت مدون در محل دید قرار داده شده و بصورت مشخص دنبال شود تا حدود دسترسی افراد و نوع و طرز نگهداری بصورت مشخصی به اجرا درآید.

-تمام افرادی که مسئولیت نگهداری وسایل و تجهیزات را به عهده دارند، هنگام بروز آتش سوزی باید اطلاعات لازم را داشته باشند. نوع وسایل آتش خاموش کن باید مطابق نوع تجهیزات بوده و برای استفاده در پست خطری نداشته باشد و با توجه به دستورات سازندگان تهیه و دارای برچسب راه اندازی و نگهداری باشد.

- کلیه افراد مرتبط با نگهداری تجهیزات، تعالیم لازم برای برخورد با فرد برق گرفته را دیده باشند و وسایل کمکهای اولیه در دسترس باشد و نیز آدرس و تلفن تعدادی از نزدیکترین مراکز درمانی و بیمارستانها در دسترس باشد.

- قواعد کار مربوطه در دسترس تمام افراد مسئول روی سوئیچگیرها و تابلو ها نصب شود. همچنین دیاگرام خطاهای احتمالی و حفاظت های تأسیسات در دسترس بوده و اخطارهای لازم مربوط به هر وسیله برای افراد و کارکنان بر روی دستگاه قابل مشاهده باشند. در صورت بوجود آمدن تغییرات در روند نگهداری و عملکرد سالم تجهیزات، این تغییرات روی هر وسیله درج گردد.

- تابلو باید طوری طرح شود که مانع از دسترسی افراد غیر مجاز گردد و نیز درجه حفاظت (IP) بر روی آن قابل دیدن باشد.

3-2- اقدامات حفاظتی و عایقی قبل از تعمير و نگهداري

- قبل و بعد از بی برق شدن با یک نمایشگر ولتاژ مناسب، ولتا‍‍ژ خوانده شود.

- هنگامیکه کلید جداکننده عملیات قطع را انجام می دهد، باید نشانگر روی off قرار گرفته و نقطه ایزوله شده مشخص باشد.

- قبل از اطمینان از بی برق شدن و دشارژ و زمین شدن هادی مورد نظر، از تعمير آن خودداری گردد.

- از برقدار شدن تصادفی تجهیزات جلوگیری کرد.

- به مدارات کنترل، کلیدها، اینترلاکها و جداسازی قطعات نباید اعتماد داشت و احتمال دوباره برقدار شدن مدار اصلی و  کمکی را در نظر داشت.

- تجهیزات تابلو دارای منابع تغذیه متفاوت می باشد که با خط اصلی فرق می کند (مثل هشدار دهنده ها، اینترلاکها، مدارات گرمازا، روشنایی، منابع باطری و...)، لذا همواره هنگام بی برق کردن مدار اصلی و هنگامیکه کلید جدا کننده حالت خاموش و قطع را نشان می دهد، تمامی خطوط بی برق نیستند؛ لذا برای جلوگیری از وقوع اشتباه، باید پیامهای هشدار دهنده مناسب نصب گردد. در ضمن باید از برقدار شدن معکوس ترانسفورماتور ولتاژ و باز شدن ثانویه ترانس جریان جلوگیری کرد.

- تمام سطوحی که در تابلو شامل هادیهای برقدار می باشند، در حالت عادی باید قابل دسترسی نبوده و دریچه های حفاظتی بسته باشند.

- رله ها نباید در مدارات کنترل عایقی (اینترلاکها، کلیدها و...) بکار روند تا از برقدار شدن اتفاقی جلوگیری گردد.

- در صورت عدم وجود کلید زمین نکات زیر در مورد زمین کردن با سیم رعایت گردد:

-       تمامی فازها زمین گردند، حتی اگر کار روی فاز دیگری صورت می گیرد.

-       قبل از وصل کردن سیم زمین به فاز، ابتدا سیم زمین به سیستم زمین وصل شود و پس از اینکه از صحت اتصال و محکم بودن آن اطمینان حاصل شد آنرا به فاز متصل نمود.

-       بعد از انجام کار، سیم زمین ابتدا از هادی فاز جدا شده و سپس از سیستم زمین جدا گردد.

-       سیم زمین به هیچ عنوان نباید برای سلولها یا قسمتهایی که در معرض هادیهای برقدار فشار متوسط هستند بکار رود.

 3-3- جلوگیری از آلودگی

ورود بخار، گرد و خاک، جانوران موذی و... به تجهیزات برقی باعث عدم کارکرد صحیح و بوجود آمدن خطا     می شود. لذا در طول مدت تعمیر و نگهداری و یا موقع بازرسی، برای جلوگیری از موارد ذکر شده اقدامات لازم باید صورت گیرد و پس از اتمام کار، بازرسی نهایی صورت گرفته و از قفل بودن درب تابلوها اطمینان حاصل شود.

 

3-4- انرژی ذخیره شده خازنی

تجهیزات الکتریکی به ظرفیتهای خازنی متصلند (کابلها، خازنها و...)، لذا باید از نبودن ولتاژ بر روی تجهیزات ناشی از بار خازنی مطمئن بود.

3-5- آزمایشات

تمام تجهیزات باید قبل و بعد از بکارگیری آزمایش شوند و به امنیت قطعات ثابت و متحرک، پاکیزگی داخلی، وضعیت داخلی، وضعیت عایقی و توصیه های کارخانه سازنده توجه گردد.

آلودگی سطح عایقها، وضعیت اتصالات، عملکرد مکانیکی و روغن کاری، وضعیت قفلها و وسایل حفاظتی بررسی گردد.

3-6- دوره های تعمیر و نگهداری

به علت تنوع شرایط کاری، محیطی، امکانات پرسنلی و ابزار آلات در مورد هر تأسیسات، به راحتی در این مورد   نمی توان نظر داد، ولی کارخانه سازنده در هر مورد باید حداقل تکرار دوره نگهداری برای وسیله را مشخص کند. این تکرار به عوامل زیادی از جمله  شرایطی که وسیله تحت آن کار می کند، نوع کار وسیله و ... وابسته است.

برای وسایلی که مرتباً در حال کار می باشند، با توجه به نوع کار آنها، به یک نگهداری معمولی (روتین) که بر پایه بازرسیهای منظم و آزمایشهای مشخص در فواصل زمانی معین تکرار می شود نیاز می باشد. فاصله بین نگهداری به تعداد عملکرد وسیله در زمان مشخصی و نیز توصیه کارخانه سازنده بستگی دارد.

3-7- نگهداری و تعمیرات بعد از وقوع خطا در پست

بعد از وقوع اتصال کوتاه در پست، تمام اجزاء مرتبط و کلیه اتصالات و رله هایی که عمل کرده اند باید مورد آزمایش قرار گیرند.

3-8- پاکیزگی  

برای عملکرد صحیح تجهیزات، پاکیزگی و تهویه طبیعی یا اجباری ضروری است. قبل از برداشتن پوششها و بازکردن دربها، برای جلوگیری از ورود گرد و غبار و یا قطعات شل شده احتیاط لازم به عمل آید. برای تمیز کردن داخل تابلوها، استفاده از وسیله مکشی توصیه می شود. در هر مرحله از تمیز کردن، وسایل باید بی برق باشند. برای تمیز کردن قطعات روغنی، از پارچه جیر و ابر پلاستیکی نو استفاده شود. تکه های پارچه کتان نباید استفاده شوند و پارچه های بکار رفته باید بدون پرز و از لحاظ شیمیایی تمیز باشند.

اگر از مواد حلال برای تمیز کردن استفاده می شود، دقت شود تا برای تجهیزات مضر نباشد و از مواد آتش زا و یا سمی به هیچ عنوان استفاده نگردد. در طول مدت تمیز کردن بايد دقت شود که بدون دلیل دربها باز نماند و بعد از انجام کار دربها بسته و از لحاظ ایمنی، مرتب و اینتر لاکها کنترل شوند و مراقب برچسب ها و علائم نصب شده بود تا خللی در وضعیت آنها ایجاد نشود.

 

 

3-9- علامتگذاری پوششها و اتصالات

تمام پوششها، خروجی کابلها و غیره قبل از جابجایی علامتگذاری شوند و نیز اتصالات باز شده و یا ایجاد شده موقت که برای آزمایش در نظر گرفته شده به دقت مشخص تا بعداً بصورت اول درآید.

3-10- چگونگی اتصالات

صحت اتصالات و سالم بودن آنها باید مرتباً بازرسی شوند و به هر گونه نشانه اضافه دما دقت شود. بعد از وقوع اختلال، پیچ و مهره ها، پین ها و قفلها و تمام وسایلی که از آنها جریان عبور می کند و اتصالات زمین باید بررسی شده و در صورت تغییر وضعیت دوباره بصورت اول برگردانده شوند. به سفت و محکم شدن یک پیچ اکتفا نشود، زیرا ممکن است بعلت درازی پیچ و یا گیر کردن در سوراخ کور، بعداً شل شود. یک آزمایش با ولتاژ حدود میلی ولت می تواند اتصالات بد را نشان دهد.

ظرفیت حمل جریان یک اتصال به فشار محل اتصال بستگی دارد. هنگامیکه اتصال ناشی از تعداد سیمهای زیادی است، این اتصال مطابق توصیه کارخانه سازنده صورت گیرد. اتصالات آلومینیوم به آلومینیوم و یا به مس یا برنج به دقت زیادی نیاز دارد که باید دستورات لازم در هر مورد دقیقاً رعایت گردد.

اتصالات قدرت قابل حرکت مثل دو شاخه ها باید از نظر عملکرد، پاکیزگی و هر گونه نشانه اضافه دما بازرسی گردند. اتصالات قابل انعطاف یافته شده باید از لحاظ سائیدگی و از دست دادن قابلیت انعطاف بازرسی شده و در صورت لزوم تعویض گردند.