تعریف ساده

تست Arc Flash یعنی بررسی و اندازه‌گیری شدت و اثر قوس الکتریکی (Arc Flash) که ممکن است در اثر خطا، اتصال کوتاه یا خرابی عایق بین فازها یا فاز و زمین در تابلو برق رخ دهد.

این تست مشخص می‌کند:

  • چقدر انرژی حرارتی و نوری در زمان قوس آزاد می‌شود،
  • چه سطحی از خطر برای پرسنل وجود دارد،
  • و اینکه آیا تابلو برق، تجهیزات، لباس حفاظتی (PPE) و طراحی سیستم ایمن هستند یا نه.

⚡ قوس الکتریکی (Arc Flash) چیست؟

وقتی بین دو نقطه با پتانسیل الکتریکی زیاد (مثلاً دو فاز یا فاز و زمین) هوای بینشان یونیزه شود،

جریان الکتریکی از هوا عبور می‌کند → جرقه یا قوس الکتریکی تشکیل می‌شود.

این قوس می‌تواند:

  • دمایی بیش از ۲۰٬۰۰۰ درجه سانتی‌گراد ایجاد کند 🔥
  • فشار و موج ضربه‌ای شدید تولید کند 💨
  • فلزات را ذوب و پرتاب کند ⚙️
  • باعث سوختگی شدید، نابینایی یا مرگ شود ☠️

🎯 هدف تست Arc Flash

  1. محاسبه انرژی حادثه (Incident Energy) در واحد cal/cm² روی سطح کاری (مثلاً در فاصله 45 سانتی‌متر).
  2. تعیین “Arc Flash Boundary” یعنی فاصله‌ای که در آن فرد باید از تابلو فاصله داشته باشد تا دچار آسیب نشود.
  3. تعیین سطح PPE لازم (لباس، دستکش، کلاه، شیلد).
  4. بررسی طراحی حفاظتی (کلیدها، رله‌ها، زمین‌کردن، فاصله بین باس‌بارها).
  5. اعتبارسنجی تابلو برای مقاومت در برابر قوس (Arc Resistant Panel).

⚙️ روش انجام تست

تست Arc Flash به دو شکل انجام می‌شود:

🔹 ۱.

تست تجربی (Physical Test)

در آزمایشگاه‌های معتبر انجام می‌شود:

  • تابلو برق واقعی یا نمونه مشابه را می‌سازند.
  • ولتاژ و جریان مشخصی (مثلاً 400V تا 15kV) را تزریق می‌کنند.
  • عمداً خطا یا اتصال کوتاه بین فازها ایجاد می‌شود.
  • دما، زمان قوس، شعاع تخریب و فشار ثبت می‌شود.
  • فیلم‌برداری با دوربین‌های سریع و سنسورهای نوری و حرارتی انجام می‌شود.

هدف: بررسی مقاومت سازه تابلو و مسیر تخلیه قوس.

📘 استانداردهای مربوط:

  • IEC 61482-1-1 / 61482-1-2 → برای لباس و تجهیزات حفاظتی در برابر قوس.
  • IEEE 1584 → برای محاسبه انرژی و فاصله حفاظتی در سیستم‌های صنعتی.

🔹 ۲.

تست محاسباتی (Arc Flash Study)

در سایت یا طراحی سیستم انجام می‌شود (بدون قوس واقعی).

با نرم‌افزارهایی مثل **ETAP، SKM Power Tools، EasyPower